İçeriğe geç
Dora Psikoloji Psk. Sayara Öztürk Aşkar

Kum Terapisi ve Sanat Temelli Çalışmalar

Kum tepsisi, minyatür figürler, resim ve kil gibi malzemelerle, sözcüklere dökmesi zor olanla çalışma.

Kimler için
Çocuklar ve duygularını anlatmakta zorlanan yetişkinler
Seans
50 dakika
Dora Psikoloji ofisi, İzmit

Bu çalışmalar ne için kullanılır

Bazı duyguları anlatmak zordur. Kelime bulunamaz ya da yüksek sesle söylemek fazla gelir. Böyle durumlarda kumda kurulan bir sahne ya da kâğıda dökülen birkaç çizgi, konuşmaya başlamak için bir yer olur.

Bu çalışmaları oyun terapisinin içinde ve yetişkinlerle yürüttüğüm görüşmelerde, gerektiğinde başvurduğum araçlar olarak kullanıyorum. Resim yeteneği gerekmez, ortaya çıkan şeyin güzel olup olmadığına da bakılmaz.

Kum tepsisi

Kum tepsisi genellikle 57x72 santimetre civarında, içi mavi boyalı bir kutudur. Kumu kenara itince ortaya çıkan mavi, su ya da gökyüzü olarak kullanılabilir. Yanındaki raflarda insan, hayvan, ev, ağaç, araç, çit, köprü ve masal figürlerinden oluşan çok sayıda minyatür bulunur. Yöntemin kökeni, 1920’lerin sonunda Margaret Lowenfeld’in çocuklarla kullandığı “Dünya Tekniği”ne dayanır.

Seansta size şunu söylerim: “Raflardan istediğiniz figürleri seçip kumda bir sahne kurabilirsiniz.” Sahneyi kurmak çoğu zaman 15-30 dakika sürer ve bu sırada genelde sessizce izlerim. Bitince “Bu sahnede neler oluyor?” ya da “Buradaki figür ne hissediyor olabilir?” gibi sorular sorarım. Sahnenin ne anlattığını siz söylersiniz, ben de sorularla buna eşlik ederim.

Çocuklar genelde sahneyi kurmakla yetinmez, figürleri hareket ettirip bir hikâye oynar. Haftalar içinde aynı figürlerin ya da temaların yeniden ortaya çıkması, üzerinde konuşulacak şeyleri görünür kılar.

Resim ve kil

Resim çalışmaları çoğu zaman basit bir davetle başlar: “Bu haftayı bir renkle gösterseniz hangisi olurdu?” ya da “Kaygınız bir şekil olsaydı neye benzerdi?” Çocuklarla bazen aile resmi, bazen de bir kâbusun farklı biten hâli çizilir.

Kil, elleri meşgul ettiği için konuşurken rahatlamaya yardım eder. Öfkesini anlatmakta zorlanan bir çocuk kili ezip yeniden şekillendirebilir. Yetişkinlerde bir duygunun bedende nasıl hissettirdiğini kille biçimlendirmek, o duygu hakkında konuşmayı kolaylaştırabilir.

Yorum ve tanı

Bir çocuğun siyah boya seçmesi ya da evi küçük çizmesi tek başına bir şey anlatmaz. Çizimlerdeki tek tek ayrıntılardan tanı çıkarmanın güvenilir olmadığını araştırmalar gösteriyor. Bu yüzden resimleri ve kum tablolarını test gibi puanlamam, bunlara bakarak tanı koymam. Benim için anlamlı olan, yapılan şey hakkında sizin ya da çocuğun ne anlattığı ve aynı temanın haftalar içinde tekrar edip etmediğidir.

Kimlerle kullanılır

Oyun terapisine gelen çocuklarla bu malzemeler oyun odasının doğal bir parçasıdır. Göz göze konuşmaktan çekinen ergenlerle çizerken konuşmak, sohbetin üzerindeki baskıyı azaltır.

Yetişkinlerde duygularını sözcüklere dökmekte zorlanan kişilerle kullanırım. Travmatik bir olayı parça parça hatırlayanlar ya da her şeyi mantıkla açıklayıp duygusuna ulaşamadığını söyleyenler buna örnektir. Travmayla ilgili çalışmalar için travma ve yas sayfasına bakabilirsiniz.

Ne zaman uygun olmayabilir

Bazı yetişkinler bu malzemeleri çocukça bulur ya da kendini rahatsız hisseder. Bu durumda konuşarak devam ederiz. Kumun dokusundan rahatsız olan çocuklarda da başka malzemelere geçeriz.

Ağır travma yaşamış kişilerde imgelerle çalışmak beklenmedik anıları getirebilir. Bu yüzden yavaş ilerler, seansı sakinleşerek kapatırız. Travmanın kendisi üzerinde çalışmak gerektiğinde travma odaklı bilişsel davranışçı terapi gibi yapılandırılmış yöntemler değerlendirilir. Belirgin bir kaygı bozukluğu ya da depresyonda da ana çalışma yapılandırılmış yöntemlerle yürür; kum ve resim bunun yanında yer alabilir. Bu tür tanıları koymak ve ilaç kararı vermek hekimin işidir, gerektiğinde onunla birlikte çalışırım.

Kum tepsisi çalışması yüz yüze yapılır. Online görüşmelerde evdeki kâğıt ve kalemle resim çalışması kullanılabilir.

Kum ve sanat terapisi hakkında sık sorulanlar

Resim çizmeyi bilmiyorum, yine de bu çalışmalara katılabilir miyim?

Evet. Bu çalışmalarda çizimin güzel olup olmadığına bakılmaz; bir çöp adam ya da birkaç renk lekesi yeterlidir. Yetişkinlerin bir kısmı ilk başta çekinir, bu yüzden kalemi ya da kili hiçbir zaman zorunlu tutmam. İsterseniz yalnızca konuşarak devam ederiz.

Çocuğumun çizdiği resme bakıp ne yaşadığını söyleyebilir misiniz?

Hayır. Tek bir resim ya da kum tablosu, bir çocuğun ne yaşadığı hakkında güvenilir bilgi vermez. Çizimlerdeki renk ya da figür büyüklüğü gibi tek tek ayrıntılardan tanı çıkarmanın güvenilir olmadığını araştırmalar gösteriyor. Çocuğunuzu ebeveyn görüşmeleri ve haftalar içindeki gözlemlerle birlikte değerlendiririm.

Kum terapisi için ayrı bir seans mı planlanıyor?

Kum ve sanat çalışmaları, oyun terapisi ya da konuşma ağırlıklı bir görüşmenin içinde, uygun olduğunda kullanılır. Bir seansın tamamı kum tepsisi başında geçebilir, bazen yalnızca son on beş dakikası bu çalışmaya ayrılır. Seans süresi diğer seanslarla aynıdır.

Ara WhatsApp