İçeriğe geç
Dora Psikoloji Psk. Sayara Öztürk Aşkar

Yeme Bozuklukları ve Beden Algısı

Yeme bozukluklarında ve beden algısı sorunlarında, hekim ve diyetisyen takibiyle birlikte psikolojik destek.

Kimler için
Ergenler, yetişkinler ve aileleri
Görüşme
Seanslar online yapılabilir; hekim kontrolleri yüz yüze sürmeli.
Seans
50 dakika, genellikle haftada bir
Dil
Türkçe veya Rusça
Dora Psikoloji ofisi, İzmit

Hangi konularda çalışıyorum

Bu alanda anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu ve duygusal yeme ile çalışıyorum. Aynaya bakmaktan kaçındığınız ya da aynada sürekli kendinizi kontrol ettiğiniz durumlar da bu alana girer. Obezite ve kilo sorunlarında, yemenin stres ya da yalnızlıkla nasıl bağlantılı olduğunu ele alırım.

Kısaca bu durumlar şöyle tanımlanır:

  • Anoreksiya nervoza: Kilo almaktan yoğun korku ve yemeyi ciddi biçimde kısıtlama. Kişi zayıf olduğu hâlde kendini kilolu görebilir.
  • Bulimiya nervoza: Tıkınırcasına yeme atakları ve ardından kusma, müshil kullanma, aşırı egzersiz ya da aç kalma gibi telafi davranışları.
  • Tıkınırcasına yeme bozukluğu: Kısa sürede çok miktarda yeme ve o sırada kontrolü kaybetme hissi. Telafi davranışı olmaz, ardından çoğu zaman suçluluk ve utanç gelir.
  • Duygusal yeme: Açlık olmadan, bir duyguyla baş etmek için yemek.

Tıbbi takip ve ekip çalışması

Yeme bozuklukları bedeni de etkiler. Kalp ritmi, elektrolit dengesi, adet düzeni ve kemik sağlığı bundan etkilenebilir. Bu yüzden psikolojik çalışmaya başlarken bir hekimin (aile hekimi, dahiliye uzmanı ya da ergenlerde çocuk doktoru) sizi değerlendirmesini ve düzenli olarak kontrol etmesini isterim.

Beslenme planı için bir diyetisyenle çalışmanız gerekir. Durum ağırsa ya da eşlik eden depresyon veya kendine zarar verme varsa bir psikiyatrist de sürece katılır; ilaç gerekip gerekmediğine o karar verir. İzninizle bu kişilerle iletişim kurar, ekip olarak çalışırız.

Hızlı ve belirgin kilo kaybı, bayılma, baş dönmesi, çarpıntı, göğüs ağrısı ya da sık kusma varsa beklemeden bir hekime veya acil servise başvurun. Kendinize zarar verme ya da intihar düşünceleriniz varsa 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Bu durumlarda haftalık görüşmeler tek başına yeterli olmaz, hastanede yatarak tedavi gerekebilir.

İlk görüşme

İlk görüşme yaklaşık 50 dakika sürer. Bir gün içinde neler yediğinizi, öğün atlayıp atlamadığınızı, tıkınma ya da kusma olup olmadığını, kilonuzun son aylardaki değişimini ve bedeninizle ilgili düşüncelerinizi sorarım. Bu soruları cevaplamak utandırıcı gelebilir. Ne kadar açık anlatırsanız o kadar doğru bir plan yaparız.

Ergenlerde ilk görüşmenin bir bölümünü ebeveynlerle, bir bölümünü ergenle yalnız yaparım. Anne babaya evdeki yemek saatlerini ve son aylarda fark ettikleri değişiklikleri sorarım.

Seanslarda neler yapılır

Çalışmanın temelinde bilişsel davranışçı terapi var. İlk haftalarda bir yeme günlüğü tutmanızı isterim: ne yediniz, saat kaçtı, öncesinde ve sonrasında ne hissettiniz, tıkınma ya da telafi davranışı oldu mu. Bu kayıtlar, hangi durumların tıkınmayı ya da kısıtlamayı tetiklediğini gösterir.

Düzenli yemeye geçmek çoğu zaman ilk adımdır, çünkü uzun süre aç kalmak tıkınmayı tetikleyebilir. Öğün planını diyetisyeninizle birlikte oluşturursunuz, ben bu planı uygularken çıkan kaygı ve dürtüler üzerinde sizinle çalışırım. Sonraki aşamada kilo ve beden şekliyle ilgili düşüncelere ve kaçındığınız yiyeceklere geçeriz.

Duygusal yemede, yeme isteği geldiğinde birkaç dakika durup o anki duyguyu adlandırmayı denersiniz. Ardından o duyguyla yemek dışında nasıl baş edebileceğinize bakarız; bu bazen kısa bir yürüyüş, bazen birini aramak olur.

Beden algısı

Beden algısı sorunlarında kişi bedeninin bir bölümünü kusurlu ya da olduğundan farklı görür ve bu düşünce gününün büyük kısmını alabilir. Seanslarda bu düşüncelerin hangi durumlarda yoğunlaştığına bakarız. Ayna kontrolü, sık tartılma, belli kıyafetlerden ya da ortamlardan kaçınma gibi davranışları adım adım azaltmak üzerinde çalışırız. Sosyal medyadaki karşılaştırmalar bu düşünceleri besliyorsa takip ettiğiniz hesapları da birlikte gözden geçiririz.

Süre ve sıklık

Seanslar genellikle haftada bir, 50 dakika sürer. Ne kadar süreceği yeme bozukluğunun türüne ve ne kadar süredir devam ettiğine bağlı; bedensel durumun dengede olması da süreci etkiler. Seanslar online yapılabilir, ancak hekim kontrolleri yüz yüze sürmelidir.

Yemeye yoğun kaygı ya da depresyon eşlik ediyorsa kaygı, depresyon ve panik sayfasına bakabilirsiniz. Küçük çocuklarda görülen seçici yeme ve yemek reddi için çocuk ve ergen psikolojisi sayfası daha uygun.

Yeme ve beden algısı hakkında sık sorulanlar

Genel sorular için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Diyetisyene gidiyorum, ayrıca psikoloğa ihtiyacım var mı?

Yemekle ilgili düşünceler gününüzün büyük kısmını kaplıyorsa ya da tıkınmanın ardından kusma, aç kalma gibi telafi davranışları oluyorsa psikolojik destek işe yarayabilir. Diyetisyen beslenme planını hazırlar, ben yemekle ilgili düşünceler ve davranışlar üzerinde çalışırım. İzin verirseniz diyetisyeninizle iletişim kurar, aynı hedef üzerinde çalışırız.

Ergen çocuğum çok az yiyor ve hızla kilo veriyor. Nereden başlamalıyım?

Önce bir çocuk doktoruna ya da aile hekimine başvurup kilo, nabız, tansiyon ve kan değerlerinin kontrol edilmesini sağlayın. Bayılma ya da çok hızlı kilo kaybı varsa beklemeden acil servise gidin. Durum ciddiyse bir çocuk ve ergen psikiyatristi de sürece katılır. Ardından ergenle ve sizinle birlikte çalışırız; bu yaşta öğün düzenini evde sağlamak çoğunlukla ailenin görevi olur.

Bu çalışma ne kadar sürer?

Yeme bozukluğunun türüne ve ne kadar süredir devam ettiğine bağlı; bedensel durumun dengede olması da süreyi etkiler. Tıkınırcasına yeme ve duygusal yeme üzerindeki çalışma, anoreksiyaya göre genellikle daha kısa sürer. İlerlemeyi birkaç haftada bir birlikte değerlendirir, gerekirse planı değiştiririz.

Ara WhatsApp